Osmanlı'da tımar sistemi ve iltizam, taşra yönetiminde kullanılıyordu. Önceden sadece tımar uygulanıyorken, merkezden uzak vilayetler ele geçirilince iltizam sistemi de uygulanmaya başladı. Osmanlı gerileme döneminde ise nakit para ihtiyacı arttı ve iltizam sistemi tımar sisteminden daha üstün hale geldi.

Osmanlı'da Tımar Sistemi Hakkında Önemli Bilgiler!


osmanlıda tımar sistemi

Osmanlı'da tımar sistemi, başka Müslüman devletlerinde görülerek uygulanmaya başladı. Tımar sistemi ilk olarak, devlet kurucusu Osman Bey tarafından uygulansa da, gerçek anlamda ilk kez uygulanması 1. Murat tarafından oldu. 2. Mahmut ise tımar sisteminin amacını aştığı düşüncesiyle Tanzimat Fermanı ile sistemi ortadan kaldırdı.

Osmanlı'da Tımar Sistemi Özellikleri



  • Tımar sisteminde devlet, asker ve memur çalışanlara maaş ödemez, bunun yerine toprak gelirlerini hizmet karşılığı olarak çalışanlara verirdi.

  • Askeri bir sistem olduğu kadar idari bir sistemdir de. Köylüler, devlete ödemeleri gereken vergiyi, toprak sahiplerine öderlerdi. Tımar sahipleri de, sayısı arazinin vergi gelirine göre değişmekle birlikte atlı asker yetiştiriyorlardı.

  • Tımar sisteminin devlete olan faydasından biri de; para harcamadan sayısız asker yetiştiriyor olmasıydı. Yetişen askerler, tımar sahipleri komutasında orduda yer alabiliyordu.

  • Sistem sayesinde, devlet vergi toplama işiyle uğraşmamış oluyordu.

  • Tımar askerlerinin görevinden birisi, bölgenin güvenliğini sağlamaktı.

  • Osmanlı'da tımar sistemi ile arazilerin randımanlı olarak kullanılması amaçlanıyordu. Arazinin boş kalması önlenmiş oluyordu.


toprak

  • Tımar sahipleri, sürekli kontrol altında tutuluyor, daha çok kazanmak isteyip köylüyü ezmeye çalıştığı anda görevinden alınıyordu.

  • Tımar sistemindeki görevli askerler, bazı dönemler çiftçilik yaparak üretime katkı sağlıyordu.

  • Osmanlı'da tımar sistemi ile topraklar eşit dağıtılıyordu. Fakirlik ve yardıma muhtaçlık durumu engellenmeye çalışılıyordu.

  • Üretimde süreklilik diğer amaçlardan biriydi. Çiftçi toprağı 3 yıl ardı ardına ekmezse, toprak elden gidiyordu. O zamanlarda tarım ana geçim kaynağıydı ve süreklilik oldukça önemliydi.

  • Çiftçi sebepsizce toprağı bırakıp gidemezdi, eğer giderse de toprak elinden alınırdı.

  • Osmanlı'da tımar sistemi ile toprağın mülkiyeti devletteydi. Vergi ödeme yükümlülüğü tımar sahibinindi ve kullanım hakkı da köylüye aitti.

  • Osmanlı Devleti'nde topraklar, büyüklüğüne ve gelirlerine göre isim alıyordu. Bunlar; has, zeamet ve tımar topraklarıydı. Tımar toprakları, geliri 20 bin akçeye kadar olan arazilerdi.


Tımar Sisteminin Bozulması


toprak sistemi

 

  • Savaşlarda teknolojinin kullanılması, çiftçilik ile uğraşan köylüler için zor bir durumdu. Top ve tüfek daha yaygın kullanılıyordu ve sadece kılıç kullanabilen köylülerin etkisi azalmıştı.

  • Osmanlı Devleti otoritesi zayıflayınca, tımar sahipleri köylülere eziyet etmeye başladı ve sistem amacından çıktı. Böylece tımar sisteminde bozulmalar meydana geldi.

  • Uzun süren savaşlar, toprak sahiplerinin topraklarının başında durmasını engellemiş oluyordu.

  • Osmanlı Devleti, nakit ihtiyaçtan dolayı iltizam sistemine geçmeyi uygun gördü. Bu sistemde ise topraktan vergi alma hakkı yıllık olarak özel kişilere veriliyordu. Böylece devlet peşin olarak parasını alıyordu.


Osmanlı’dan Güzel Bir Gelenek Zimem Defteri!