Halkla ilişkilerin tarihsel gelişimi, insanların topluluk biçiminde yaşamasıyla birlikte artış gösterdi. Dünyadaki ilk halkla ilişkiler olayı milattan önceki dönemlere dayanıyor. Sümerlerin, çivi yazısıyla çiftçiler için bülten yayınlamaları ile halkla ilişkiler başlamış oldu. Sonrasında bu kavramı geliştirip yaygınlaştıracak çeşitli girişimler yapıldı. Halkla ilişkiler tanımı şöyle yapılabilir; yapılan organizasyonla ilgisi olan çevrelerin iletişimini, anlaşmasını, kabulünü ve işbirliğini sağlayıp bunu sürdürmek. Halkla ilişkiler amacı temelde; kurum ya da kuruluşların ilgili oldukları çevre ile olumlu ilişkilerde bulunmasını sağlamaktır. Aynı zamanda verimli ve etkin bir iletişim ortamı da hedeflenir.

halklailiskiler-

ABD’de Halkla İlişkilerin Gelişim Süreci


ABD’nin üçüncü başkanı olan Thomas Jefferson, 1802 yılında bir kongre sırasında ilk kez Halkla İlişkiler terimini kullandı. İlk halkla ilişkiler birimi olan Halkı Aydınlatma Komitesi, ABD’nin savaşa giriş sebeplerinin topluma anlatılması amacıyla kuruldu.

Modern anlamda ise yine ilk olarak ABD’de kullanıldı. John Price Jones Danışmanlık şirketi, 1919 yılında kuruldu ve dünyanın ilk resmi halkla ilişkiler şirketi olduğu bilinir. 1923’te Bernays tarafından New York Üniversitesi’nde ilk defa halkla ilişkiler dersi verilmiştir. Halkla ilişkilerin kaçınılmaz olduğunun farkına varılması; 1929 Büyük Buhran dönemine denk gelir. İşsizlik, sefalet, maddi sıkıntılar ve çeşitli toplumsal sorunlar; halkla ilişkiler tekniğinin özelde ve kamuda uygulanması gerektiğini ortaya koydu.

halkla-ilişkiler

1947 yılından itibaren özelde ve kamuda halkla ilişkiler adına yapılan çalışmalar artış gösterince, tüm dünyada tanınan ve üye sayısı şimdilerde neredeyse 8000 olan PRSA, yani Amerikan Halkla İlişkiler Birliği kuruldu. Birlik hala çalışmalarını aktif olarak devam ettiriyor.

Avrupa’da Halkla İlişkiler Tarihi


İngiltere başbakanı L. George 1912 seçimlerinde halkla ilişkiler yöntemlerine başvurdu. Resmi olarak halkla ilişkiler deneyimi 1932’de yaşandı. 1946’da ise Merkez Enformasyon Bürosu hükümet tanıtımları amacıyla halkla ilişkilerden yararlandı. Yine de halklar ilişkilerin Avrupa’ya asıl girişi bunlar değildi.

halkla-ilişkiler-gelişimi

İkinci Dünya Savaşı’ndan sonra sosyal ve ekonomik yönden kötü durumda olan Avrupa’da, kurulan ilk halkla ilişkiler firmaları Amerikalılarındır. Yani Amerika’da kullanılan yöntemler 1946’dan itibaren Avrupa’ya taşındı. Zamanla İngiltere, Belçika ve Fransa gibi ülkeler de bu yöntemleri kullanmaya başladılar. 1958’de Brüksel’de Birinci Uluslararası Halkla İlişkiler Kongresi yapıldı. O tarihlerden bu zamana kadar Avrupa’da, iyi olanı ve hedefleri doğru kitleye aktarmak amacıyla halkla ilişkiler gelişme gösterdi.

Türkiye’de Halkla İlişkilerin Gelişimi


Halkla ilişkilerin tarihsel gelişimi ülkemizde ilk başlarda şöyledir; Türkiye’de Anadolu Ajansı 1920’de kuruldu, reformların halka duyurulması Mustafa Kemal Atatürk tarafından yapıldı. 1919 yılında halkla ilişkileri güçlendiren İrade-i Milliye Gazetesi çıkarıldı. Yine bu alanda fayda sağlayan bir diğer gelişme; günümüzde de varlığını devam ettiren, 1920’de kurulan Basın Yayın ve Enformasyon Genel Müdürlüğü oldu.

pr-turkiye

Çağdaş anlamda halkla ilişkilerin ülkemizde uygulanması, Devlet Planlama Teşkilatı (DPT) aracılığı ile 1961’de kurulan Yayın ve Temsil Şubesi tarafından yapılan çalışmalarla oldu. DPT halkla ilişkiler konusunda önemli çalışmalara imza attı. Kamuoyunu ilgili konular hakkında aydınlatmayı başardı. 1961 Anayasası sayesinde ülkemize getirilen yeni özgürlük anlayışı kamu kuruluşlarında da halkla ilişkiler çalışmalarının artmasına fayda sağladı. Özel sektör ve kamuda, zamanla reklam çalışmaları da artış gösterdi. 1970’lerden sonra reklam işlerinin daha da verimli ve etkin olması amacıyla, kurum ve kuruluşların kendi bünyelerinde halkla ilişkiler departmanları oluşturuldu.

betul-mardin-

1974’te Türkiye’de ilk özel halkla ilişkiler şirketi kuruldu. Özellikle 2000’li yıllardan sonra halkla ilişkiler hızla yayıldı ve popüler bir meslek kolu haline geldi. Türkiye’de halkla ilişkiler denilince akla ilk gelen isimlerden biri Betul Mardin. Kendisi 1968 yılından beri halkla ilişkiler alanında çalışıyor. Betul Mardin, dünyada da tanınıyor. Bir dönem Uluslararası Halkla İlişkiler Derneği’nin başkanlığını yaptı. Halkla ilişkiler alanında sayısız ödülleri bulunuyor. Şuan 93 yaşında olan Betul Mardin hala bu alandaki çalışmalarını sürdürüyor ve Türkiye’ye katkı sağlamaya devam ediyor.

Kadınlar İçin İdeal Meslekler


Sosyorol Instagram Hesabımızı Takip Edin: @Sosyorol