Paris civarında yer alan Saint-Denis Manastır Kilisesinin baş rahibi Sugar, kiliseyi tekrardan yapmak daha doğrusu onarmak. İşte tam o dönemde gotik mimari başlangıcının gerçekleştiği kabul edilir ve binaya eklenen doğu kısmının gotik mimarının ilk eserleri arasında yer aldığı kabul edilir. Bu verilere göre gotik yapı temelde 1122 ve 1151 yılları arasında başlamıştır ve 1250 yılında doğduğu Fransa'nın politik değişimleri nedeniyle tarihin tozlu sayfalarına gömülmüştür ancak sonradan Avrupa genelinde bir yaygınlaşma göstermiştir. Tek bir bakışta katedral yapı mimarisi olarak da adlandırabileceğimiz bu yapı mimarisini anlayabilirsiniz. Yapı mimarisi tarihi için büyük önem arz etmektedir.

Gotik Yapı Tarihi Başlangıcı ve Bitişi


katedral mimari

Aslında 600 yıl öncesinde yaşamını resmen yitiren bu mimari, halen günümüz yapılarında bıraktığı izleri sergilemektedir. Gotik yapı tarihleri değişken olabilir. Her ne kadar okullarda kesin veriler verilse bile, Fransa'daki çöküşünden sonra 1350'li yıllara kadar büyük bir ün yaşamıştır. Bundan sonra yani 1380 ve 1425 yılları arasında ise Avrupa mimarisi için büyük önem arz eden, ulusal bir değer haline gelmiştir. Bu açıdan baktığınızda 1122-1425 yılları arasında Gotik yapı mimarisinin hüküm sürdüğünü rahatlıkla söyleyebiliriz.

Gotik Mimari Nedir?


Gotik mimari tam olarak tahta katlı ve yaygın kiliselerin, yükselişe geçtiği dönemin ismidir. Yani zamanında kullanılan mimari yapı teknikleri yetersiz olduğu için mimarlar dikey yapılar üretemiyordu. Ürettikleri takdirde yaşanan çökmeler ve duvarların yükü taşımıyor olması hem o dönemde zaman kaybına hem de maddi güç kaybına neden oluyordu. Hal böyle olunca kemer kolonlar geliştirildi ve vitray gibi kavramlar gündeme geldi. Katların arasına konumlandırılan taşlar ağır geldiği için gotik yapı döneminden önce aktif olarak ahşap tavanlar kullanılıyordu. Ancak bu yapı türüyle birlikte dikey olarak gelişen binalarda, kolonların ve alternatif taşıyıcıların yükselmesiyle birlikte ahşap tavanların kullanılmadığı gündeme geliyor.

Kısacası gotik mimari tanımı şu şekilde yapılabilir: Fransa'da geliştirilen katedral ve kiliselerin yüksek olma ihtiyacını karşılayan, ahşap tavanlı yapıları devre dışı bırakan ve Fransız mimarisine kemer ve vitray tarzının oturmasını sağlayan orta çağ mimari akımıdır.

Gotik Mimarı Özellikleri Nelerdir?


Önce Fransa'nın kalbinde yani Paris'te meydana gelen bu akım, sonrasında katedral inşaatına olan katkısıyla birlikte tüm Avrupa'da kullanılmaya başlanmıştır. Bu mimarinin nitelikleri hem görsel zevke, hem de yapısal verilere hitap etmektedir. Gotik yapı için üç temel niteliği kullanabiliriz. "Güçlüdür.", "Sanatsaldır." ve "Uzundur.". Bu üç kelimeyi gotik yapı tanımı yaparken muhakkak kullanmalısınız.

Dilerseniz 10 maddede gotik yapı özellikleri konusuna değinelim. Sizleri de çok yormadan sadece özet bilgilerle bu mimari yapıyı tanımlayalım.

  • Gotik mimari yapı örnekleri incelendiğinde, yapıların devamlı dikey olarak büyüdüğü gözlenir.

  • Gotik sanat materyalleri arasında "süsleme unsuru" çok büyük yer almaktadır. Süslüdür ama klasiktir.

  • Duvarlarda geniş bir aydınlatma olanağı bulunmaktadır. Geçmiş yapı anlayışlarından tamamen farklıdır.

  • Pencereler arttırılmıştır ve boyut itibariyle binayla aynı formda ilerlemiştir.

  • Mimari anlayışta kemerler ön plana çıkmıştır. Bu sayede yükler daha eşit dağıtılmış ve kat sayısı arttırılmıştır.

  • Bina cephelerinde cam süslemeler barındırmaktadır. Bunlara vitray adı verilmektedir. Dini objeler içerir.

  • Cephe kavramı gotik yapı örnekleri bünyesinde büyük yer kaplar. Cepheler daha da süslü ve alımlıdır.

  • Çatılarda küçük gotik heykeller kullanılmaktadır. Bu bazen dini olabilir. Çatıdaki suyun yere tahliyesi için kullanılır.

  • Eski dönemlerin eski ve rutubetli yapılarını tamamen yerle bir etmiştir ve huzurlu, sağlam yapıları gündeme getirmiştir.

  • Tahta tabanlı yapıların ortadan kalmasına neden olmuştur ve yağmur suyunun içeri girmesi sorununu ortadan kaldırmıştır.


Genel olarak gotik yapı özellikleri bu şekilde sıralanabilir. Bu teknik ve ders odaklı bilgileri verdikten sonra, dilerseniz katedral türü yapılarda kullanılan bu mimari yapı tarzının neden bu kadar yaygınlaştığı konusuna değinelim.

Gotik Yapı Mimarisi Neden Ortaya Çıkmıştır?


Gotik yapıdan önce, ibadet ve eğitim maksadıyla kullanılan eski yapılar oldukça sıkıcı bir tona sahipti. Kullanılan yapı malzemelerinden dolayı sıklıkla oluşan rutubet sorunu, duvarların çökmesi ve çatı sorunlarının özellikle yağmur sonrasında giderek artması ortamın tadını kaçırıyordu. Bunun üzerine yukarıda anlattığımız gotik yapı anlayışı ortaya çıkmıştır ve geçmişte yatay olarak büyük alanlara yayılan katedral ve kiliseler, günümüz tabiriyle rezidans benzeri şekilde yukarıya tırmanmıştır.

Fransa'da bulunan katedraller geçmişte yükün kolonlar haricinde farklı kaynaklara yani taşıyıcılara yayılamaması nedeniyle yatay olarak planlanıyordu. Yatay olmasa bile, özellikle yüksek katlı binaların zamanla tavanlarda kullanılan taş döşemelerden dolayı çökmesi ciddi sorunları meydana getiriyordu. Buna karşın özellikle eski Fransız mimarlar, bu yapı özelliğini kullanmayı reddettiler.

Sonrasında gotik yapı kemerleri ve çatı su tahliye sistemleri üretildi. Bu sistemlerle normalde tüm yükünü kolonlara veren bine, artık alternatif kaynaklara kavuşturulmuştu. Bu sayede çok daha yaygın ve güçlü bir kinetik denge kuruldu. Ağırlık kolonlara değil kemerlere aktarılınca, bir de bu kemerlerin sivri uçlarında heykel bari tasarımlar yapılınca hem görsellik hem de güç dengesi sağlanmış oldu ve gotik yapı özellikleri ön plana çıktı.

Genel olarak gotik mimari yapı anlayışını sizlere özetledik. Son olarak 5 gotik yapı örneği vererek yazımızı sonlandıralım.

Gotik Mimarinin Yapı Örnekleri


Burada Dünya'da en çok ilgi çeken gotik mimarili yapılar arasından seçtiğimiz 5 adet mükemmel katedral özellikli yapı bulunuyor. Sizleri onlarla baş başa bırakalım. ?

Notre Dame Katedrali: 2019 Nisan ayında büyük bir yangına kurban gitmiş, 850 yıllık dev eserdir! Fransa'nın kalbi, Paris'te yer alır.


gotik yapı

Resims Katedrali: UNESCO Dünya Mirası olması yönüyle ön plana çıkan yapı, Fransa'da yer alır ve yıllık ziyaret ortanı çok yüksektir.


gotik mimari yapı örnekleri

Salisbury Katedrali: En yüksek kilisi kulesi konusunda İngiltere'nin birincisidir. 1220 yılında (!) inşa edilmiştir ve çok değerli bir yapıdır.


katedral örnekleri

Amiens Katedrali: Fransa'da yer alır ve 1220 yılında (!) başlanılan inşaatında; Rober De Luzarches ve Thomas de Crmont tarafından oluşturulan planlar kullanılmıştır.


gotik mimari örnekleri

Milan Katedrali: İtalya'da yer almaktadır ve gotik mimari örnekleri arasında en temel yapılardan biridir. Yapım tarihi 2386'lı yıllara kadar dayanır. Dünya'nın en büyük 4. katedralidir.


gotik mimari yapılar

Notre Dame Yangını Hakkında Dünya Ülkelerinin Mesajları!