Tüm orta çağ boyunca sürüp, yakın çağa kadar sarkan feodalizm kavramı hakkında en temel bilgileri sizlerle paylaşacağız. Feodalizm (derebeylik ya da feodalite) nedir? Ne demektir? Nasıl ortaya çıkmıştır ve nasıl yok olmuştur? Neden ve sonuçları nelerdir? gibi tüm akıl kurcalayan sorulara bu yazımızda cevap vereceğiz. 

Tarih derslerinde sıklıkla karşımıza çıkan bu kavram, 9. yüzyıldan orta çağ sonuna kadar sürmüş bir rejimdir. Çok fazla toprağı olan kişilerin köylü köleleri kullanarak daha da büyüdüğü sisteme feodalizm rejimi denilmektedir.

Feodalizm Nedir, Ne Anlama Gelmektedir?


Roma'nın yıkılmasıyla birlikte orta çağ dünyasında ciddi bir otorite boşluğu meydana gelmiştir. İnsanlar, bu siyasi boşluğu doldurmak için feodalizm kültürüne ayak uydurmuştur. En basit haliyle feodalizm için kısaca zengin birine çalışan tarım işçilerinin, zengin kişi tarafından yönetilip korunduğu ekonomik ve sosyal sistem diyebiliriz.

feodalizm nedir
Ailesinden miras kalan ya da kendisinin kazandığı topraklarla köylülere hükmeden kişiye senyör, süzeren, derebeyi ya da feodal bey denilmekteydi ve bunların da arasında bir hiyerarşi hakimdi. Bu kişi için çalışan köylü tarım işçilerine ise vassal adı verilmekteydi. Bu kesim de ikiye ayrılmaktadır.

feodalizmin kelime anlamı
İlk kez Fransa'da çıkan feodal devlet ve toplum yapısı, karşılıklı sorumlulukları ifade etmektedir. Yani feodalizm nedir? sorusunun cevabının altında feodal beyin köylülere, köylülerin ise feodal beye olan eşit sorumlulukları yatmaktadır. Vasallar senyör için çalışırlar ve senyör de onları askeri gücü ile koruyup kollar mantığı hakimdir ancak ne gariptir bu durum hiçbir zaman böyle olmamıştır.

Feodalizm Neden ve Nasıl Ortaya Çıkmıştır?


feodalizmin ortaya çıkışı
Roma siyasi otoritesini kaybedip yok olduktan sonra küçük krallıklar kurulmuştur. Bu krallıklara barbar şefi adı verilen yöneticiler ve yardımcılar atanmıştır. Eski Roma yasaları ve o dönem insanının işine gelen bazı eklemeler ile bu devletlere yazılı olmayan yeni kurallar getirilmiştir. Ardından başlayan Kavimler göçü ile bugün feodalizm nedir? sorusunu bizlere sorduran feodal rejim bu karışıklıkta tamamen ortaya çıkmıştır.

feodalitenin ortaya çıkması
Feodalizmin ortaya çıkış sebepleri şu şekildedir: 

  • Roma'nın yıkılışı ve beraberinde gelen siyasi iktidarsızlık.

  • Merkezi yönetime bağlı olmayan birçok farklı küçük yönetim biriminin oluşması.

  • İnsanların bu karışıklık içerisinde sığınabilecekleri bir yönetim arıyor olmaları.

  • Orta çağ toplumlarının en büyük gelir kaynaklarının tarım olması ve insanların alternatif kabul etmemesi.

  • Senyör veya derebeyi ismi verilen zenginlerin, fakir ve korumaya muhtaç köylü işçiler olan vassallara korunma ve kısmi maddi güç vadetmesi.

  • Kavimler göçünün baş göstermesi.

  • Ticari anlaşmazlıklar, ticaret yollarındaki işleyişin bozulması, sistematik bir düzenin Avrupa ve diğer yaygın birçok coğrafyada olmaması.


Feodal Toplum Özellikleri ve Feodalizmin Toplum Üzerindeki Sonuçları


feodalizm sonuçları
Feodalizm nedir? sorusuna özet halinde kısaca cevap verdikten sonra bir de bu dönemde yaşayan insanların durumlarına (feodalizm toplumlarına) göz atalım. 

  • Feodalizm egemenliğinde gelişen toplumlar inandırılmış bir psikolojiye sahiptir.

  • Tarım işçisi olarak yine bir insana (otoriteye değil) çalışırlar ve karşılığında güvende olurlar.

  • Feodal toplumun bireyleri kişilikleri açısından ezilmiş ve hor görülmüş kişilerdir. Bu durum üst kademe insanlar için geçerli değildir.

  • Feodal beyin kurallarına bağlı kalarak yaşamak zorundadırlar.

  • Feodal toplumun sınıfları bulunmaktadır. Halk eşitsiz şartlar altında ayrıştırılmıştır.

  • Feodal devlet özellikleri bakımından diğer büyük güçlerin alt dalları olarak düşünülebilir. Roma feodal devlet yapısı açısından kıymetli bir örnektir.


feodalite toplum sınıfları
Feodalizm egemenliğinde yetişten toplumların özellikleri nedir? sorusuna cevaben bu toplumun sınıflarını da açıklayalım. 

  • Soylu: Toprak sahibi olan zengin kişilere verilen addır. Bu kimselerin her türlü yönetim hakkı bulunmaktadır. Soyluların da kendi içlerinde ayrımları ve yetkileri bulunmaktadır. Toplumdaki izlenimlerine göre şu şekilde sıralanabilirler: senyör(derebeyi, lord) < kral < dük < kont < baron

  • Rahipler: Feodal rejimin din tarafındaki yetkilileridir. Kilise gelirleri ile yaşamlarını oldukça rahat bir şekilde sürdürmüşlerdir. Din baskısı nedeniyle toplumda söz sahibi konumundadırlar.

  • Burjuvalar: Altında çalıştıkları derebeyine ödeme yaptıkları sürece sanatla ve ticaretle uğraşabilen kişilerdir. Toplumun kölelerden sonraki en alçak seviyesidir.

  • Özgür Köylüler: Bir soylu kimseye bağlı olan çalışanlardır. Soylulara göre çok daha küçük toprak parçalarına sahip olurlar. Bu toprağı işleyebilir, satabilir ya da miras bırakabilirler.

  • Köle Köylüler: Bu gruba serfler adı da verilmektedir. Toprak ile aynı anlama gelen bir kesimi tarif etmektedir. Toprağı alan, o toprağın kölelerini de almış sayılırdı.


Feodalizmin Çöküşü ve Çöküş Nedenleri


Feodalite tarıma ve toprağa bağlı bir sistem olduğundan, tarıma verilen önem azaldıkça buna bağlı olarak feodalizmin yıkılış süreci de başlamıştır. Feodalitenin bitiş tarihi 15. yüzyıl dönemini işaret etmektedir. Orta çağda hakimiyetini sürdüren bu yapı, bir ülke hariç her yerde yeni çağ başladığında bitmiştir. Bu farklılık yaratan ülke Almanya'dır ve Almanya da feodalizm yani derebeylik sistemi yakın çağ başlarında son bulmuştur.

feodalizm çöküşü yıkılması bitmesi
Feodalizm rejiminin çöküş sebepleri şunlardır: 

  • Barutlu silah teknolojilerine geçilmesi.

  • Sınai üretim girişimleri ve buna bağlı tarımın kıymetsizleşmesi.

  • Yeni devletlerin ve merkezi otoritelerin kurulması.

  • Avrupa ve tüm dünyada sürekli ve düzenli askeri güçlerin kurulması.

  • Düzenli ordularla birlikte bireysel otoritelerin çürütülmesi.


Merkantilizm Nedir? Temel İlkeleri Nelerdir?